6 اشتباه رایج درباره كمردرد!!

کمر درد می تواند به دلایل مختلفی بروز کند،اما شش اشتباه جالب و بزرگ در رابطه با کمردرد وجود دارد بدین ترتیب است ...

 

* می‌گویند اولین و بهترین درمان كمردرد،استراحت مطلق برای مدتی طولانی است:
برخلاف این عقیده كه قبلا بین پزشكان و بیماران رواج داشت،این روزها بیشتر پزشكان معتقدند كه استراحت مطلق،بویژه برای طولانی ‌مدت،كار درستی نیست و داشتن فعالیت‌های سبك،روند بهبود كمردرد را تسریع می‌كند.البته یك دوره كوتاه استراحت غالبا مفید است،ولی استراحت مطلق،آن هم برای مدتی طولانی،ضررش بیشتر از فایده است.

* می‌گویند آخرین و موثرترین درمان كمردرد، ‌جراحی است:
جراحی،آخرین درمان است،ولی موثرترین نیست.در واقع،هیچ روش جراحی موثری برای درمان كمر دردهای ناشی از مشكلات عضلات و بافت‌های نرم وجود ندارد و جراحی معمولا برای مشكلاتی مانند فتق دیسك بین‌مهره‌ای و اسپوندیلوز استفاده می‌شود؛آن هم به عنوان آخرین انتخاب.با این همه،اگر شما دردی شدید و مداوم دارید كه به هیچ درمانی جواب نمی‌دهد یا در اثر فشار بر نخاع و ریشه ‌های عصبی دچار ضعف عضلانی پیش‌رونده یا اختلالات عصبی نظیر عدم كنترل ادرار و مدفوع شده‌اید،ممكن است جراحی برایتان سودمند باشد.

*خیلی‌ها فكر می‌كنند بهترین تشك برای آنها كه كمردرد دارند،تشك نرم است:
 اگر دچار كمردرد هستید،بهتر است از تشك‌های نسبتا سفت استفاده كنید و البته خوابیدن روی سطوح خیلی سفت نیز توصیه نمی‌شود.

* بعضی‌ها توصیه می‌كنند،اگر می‌خواهید فشار كمتری به كمرتان وارد شود،روی شكم بخوابید:
خوابیدن به شكم اصلا برای كمر مناسب نیست.بهترین حالت خوابیدن برای آنها كه كمر درد دارند، خوابیدن به پهلو و خوابیدن به پشت است.بهتر است به پهلو بخوابید و پاهایتان را اندكی به سمت شكم جمع كنید و بالشی را هم میان زانوهایتان قرار دهید؛و اگر تمایل دارید كه به پشت بخوابید،بهتر است پایتان را كمی بالاتر از سطح بدنتان (مثلا روی یك بالش یا صندلی) قرار دهید یا این‌كه بالشی را زیر زانوهایتان قرار دهید تا قوس طبیعی كمرتان حفظ شود. 

* بعضی‌ها خیال می‌كنند كمردرد بیماری سالمندان است:
كمردرد سن و سال نمی‌شناسد و 70 درصد آدم‌ها در طول زندگی‌شان لااقل یك بار كمردرد می‌گیرند. ضمن این‌كه بعضی مطالعات نشان می‌دهد كه حتی بین 30 تا 50 درصد نوجوانان 15 تا 16 ساله نیز از كمردرد رنج می‌برند.شیوه نامناسب نشستن و خوابیدن،ورزش‌های نامناسب،كم ‌تحركی‌های طولانی و استفاده از كوله‌پشتی‌هایی كه وزنشان از 15 درصد وزن بدن بیشتر باشد،از شایع‌ترین علت كمر درد نوجوانان به حساب می‌آید.

* می‌گویند بیشتر كمر دردها ناشی از مشكلات دیسك،مهره‌ها و نخاع است:
در بیشتر موارد،كمردرد هیچ ربطی به مهره‌ها و دیسك و نخاع ندارد و علت آن صرفا كشیدگی عضلات و رباط‌های پشت است.عامل این كشیدگی هم چیزی نیست جز بلند كردن اجسام سنگین،بلند كردن نادرست اجسام،حركت ناگهانی در ناحیه كمر،نشستن یا خوابیدن نادرست و موارد مشابه.

گردآوری: گروه سلامت سیمرغ

www.seemorgh.com/health

منبع:jamejamonline.ir

اسکن پر فيوژن قلب

 اسکن  پر فيوژن قلب

مقدمه

ساختمان و عملکرد قلب  

الف- ساختمان قلب (آناتومی )   

انسان می تواند در غیاب بافت مغز زنده به حیات بیولوژیک خود ادامه دهد (مثلا در افراد دچار مرگ مغزی) ولی مرگ قلبی همیشه مساوی است با مرگ قطعی. پس می توان گفت قلب مهمترین عضو حیاتی بدن است.

این عضو مخروطی شکل بصورت کیسه ای عضلانی تقریبا در وسط فضای سینه( کمی متمایل به جلو و طرف چپ) ابتدا در دل اسفنج متراکم و وسیعی مملو از هوا یعنی ریه ها پنهان شده و سپس توسط یک قفس استخوانی بسیار سخت اما قابل انعطاف مورد محافظت قرار گرفته است.

ابعاد قلب در یک فرد بزرگسال حدود 6x9x12 سانتیمتر و وزن آن در آقایان حدود 300 و در خانم ها حدود 250 گرم(یعنی حدود 0.4 درصد وزن کل بدن) می باشد. قلب توسط یک دیواره عضلانی عمودی به دو نیمه راست و چپ تقسیم می شود. نیمه راست مربوط به خون سیاهرگی و نیمه چپ مربوط به خون سرخرگی است. هر یک از دو نیمه راست و چپ نیز مجددا بوسیله یک تیغه عضلانی افقی نازک تر به دو حفره فرعی تقسیم می شوند.

حفره های بالایی که کوچکتر و نازک تر هستند بنام دهلیز موسوم بوده و دریافت کننده خون می باشند. حفره های پایینی که بزرگتر و ضخیم ترند بطن های قلبی هستند و خون دریافتی را به سایر اعضاء بدن پمپ می کنند.

پس قلب متشکل از چهار حفره است : دو حفره کوچک در بالا (دهلیزهای راست و چپ ) و دو حفره بزرگ در پایین(بطن های راست و چپ).

ب- عملکرد قلب (فیزیولوژی)   

قلب مانند تلمبه ای خون تازه (خون سرخرگی) را تا دور دست ترین نقاط بدن فرستاده و سپس خون استفاده شده(خون سیاهرگی) را مجددا جهت پالایش در ریه ها و کلیه ها به سوی خود باز می گرداند. هر نوبت فعالیت قلبی حدود 0.8 ثانیه طول می کشد و مرکب از دو مرحله انقباض(سیستول) به مدت 0.27 ثانیه و استراحت (دیاستول) به مدت 0.54 ثانیه است. بنابر این در حالت طبیعی در هر دوره فعالیت قلبی ، زمان بی حرکتی و استراحت قلب دو برابر زمان انقباض آن است. قوای محرکه یا تلمبه قلب در اصل در طرف چپ(بطن چپ) این عضو قرار گرفته و بطن راست با پمپاژ ضعیف خود، تنها ارتباط قلب و ریه ها را جهت تبادل گازی برقرار می کند. لذا ضخامت جدار و قدرت انقباضی بطن چپ چند برابر بطن راست بوده و علائم بیماریهای قلبی نیز عمدتا مربوط به اختلالات موجود در بطن چپ هستند. در بسیاری از آزمایشهای تشخیصی قلب و عروق، از جمله اسکن قلب مطالعه و بررسی بطن چپ ، هدف اصلی آزمایش را تشکیل می دهد. با هر ضربان قلب حدود 100 میلی لیتر خون توسط بطن چپ به طرف اعضاء بدن رانده می شود.

حجم خون پمپ شده به اعضاء بدن در یک روز بالغ بر 000/10 لیتر و در یک عمر متوسط ، بیش از 250 میلیون لیتر می باشد!

ج- سرخرگهای کرونر قلب 

خون رسانی به عضله قلب( که میوکارد نام دارد) توسط سیستم گردش خون کرونر(اکلیلی یا تاجی) تأمین می شود. این سیستم از دو سرخرگ اصلی کرونر چپ (LMCA) و کرونر راست ( RCA ) و انشعابات آنها (LAD، LCX ، PDA ، OM ها و ...) تشکیل شده است . مقدار جریان خون سیستم سرخرگی کرونر حدود 225 میلی لیتر در دقیقه است. البته در شرایط خاص (فعالیتها و هیجانهای روحی) همراه با بالا رفتن سرعت ضربان قلب و افزایش حجم خون خارج شده از این عضو، جریان خون سرخرگهای کرونر نیز تا حد 6-4 برابر افزایش می یابد.

بیماری سرخرگهای کرونر قلب  (CAD)

امروزه بیماری سرخرگهای کرونر قلب، شایعترین عامل مرگ و میر در جهان را تشکیل می دهد. لذا باید کوچکترین ناراحتی قلبی را جدی گرفت و قبل از پیشرفته شدن آن ، برای تشخیص و درمان بیماری اقدام نمود. حملات قلبی در نزدیک به 1.3 موارد بطور ناگهانی و برای نخستین بار، بدون وجود آگاهی قبلی شخص از بیماری زمینه ای خود اتفاق می افتند.

اگر شما مردی هستید با سن بالاتر از 40 سال و یا یک خانم بالای 45 سال، در صورت داشتن حداقل 2 مورد از عوامل خطر(Risk Factor) نامبرده در زیر، لازم است خود را از نظر بیماری سرخرگهای کرونر قلب مورد بررسی قرار دهید:

1- سابقه خانوادگی بیماریهای قلبی (وجود بیماری قلبی در بستگان جوان تر از 55 سال)

2- سبک زندگی کم تحرک (از نظر فیزیکی)

3- دیابت قندی

4- کلسترول بالا

5- فشار خون بالا

6- مصرف دخانیات

7- بالا بودن وزن

البته بعضی عوامل دیگر نظیر فشارهای روحی- عصبی نیز در بروز این بیماریها نقش دارند. مثلا افراد بسیار پر کار ،پر مسئولیت، عجول، عصبی، کسانی که در زمانی کوتاه چندین کار را بطور یکجا و با هم انجام می دهند، افراد بسیار کمال گرا که از خود انتظاراتی به مراتب بالاتر از امکانات و توانایی های خود دارند بیشتر از سایرین در معرض خطر ابتلاء به بیماریهای قلبی قرار دارند.

آقای دکتر کنون ، استاد دانشکده پزشکی دانشگاه هاروارد می گوید:

( بسیاری از مردم تصور می کنند که قلب دائما کار می کند ولی در حقیقت بعد از هر ضربان انقباضی، استراحت معینی برای قلب وجود دارد. وقتی که بطور متوسط در هر دقیقه 70 بار نبض می زند معنایش این است که قلب فقط 9 ساعت از 24 ساعت را کار کرده و 15 ساعت بقیه را استراحت می کند مثل قلبتان همیشه قبل از احساس خستگی استراحت کنید.)

علائم بالینی بیماری سرخرگهای کرونر    (بیماری ایسکمیک قلب)

ناگهان دچار درد قفسه سینه می شوید و موجی از ترس وجود شما را فرا می گیرد . به اندازه کافی درباره این درد شنیده اید تا آن را خطر ناک بدانید.

اما قبل از آنکه دچار وحشت شوید یک مسأله را در نظر داشته باشید : در فیلمهای تلویزیونی درد قفسه سینه همیشه نشانه حمله قلبی است اما در زندگی واقعی آنقدر هم خطرناک نیست. گرچه همیشه باید خطرناکترین علت را برای آن در نظر داشت. امروزه بیشتر از 50 علت برای درد قفسه سینه شناخته شده که بسیاری از آنها چیز مهمی نیستند و اصلا درمانی لازم ندارند.

درد واقعی قلب که پزشکان به آن آنژین صدری (Angina Pectoris) می گویند ویژگی های خاصی دارد. دردی است در ناحیه وسط سینه که همراه با احساس فشار و گرفتگی توصیف می شود. معمولا این درد، دردی خنجری و لحظه ای نیست بلکه بتدریج ایجاد شده و کمتر از 20 دقیقه طول می کشد. با فعالیت تشدید و با استراحت یا با خوردن قرصهای نیتروگلیسیرین تسکین می یابد.

ممکن است به گردن، فک پایین، شکم،شانه و بازوها (بخصوص بازوی چپ) تیر بکشد. در آنژین صدری رسوب چربی در درون سرخرگهای کرونر قلب، مجرای آنها را تنگ کرده است. این بیماری که به بیماری تصلب شرایین(Altherosclerosis) معروف است بطور تدریجی از دوران نوجوانی آغاز شده و در اثر کاهش جریان خون عضله قلب، آن بخش از عضله را دچار کمبود اکسیژن و در نتیجه درد می کند. آنژین صدری اصولا در هنگام فعالیت یا لحظات هیجان روی می دهد یعنی در مواقعی که کار قلب افزایش یافته و نیاز آن به خون غنی از اکسیژن بیشتر شده است. سایر عوامل زمینه ساز عبارتند از: مواجه شدن با هوای سرد، پر خوری و خوردن غذاهای سنگین، مناسبات زناشویی و یبوست.

آنژین صدری در حین فعالیت، یک حالت اورژانس نیست اما یک زنگ خطر است. فرض کنید که مجرای داخلی یکی از سرخرگها بسیار باریک شود یا لخته ای خون، آن را کاملا مسدود سازد. در این صورت بخشی از عضله قلب می میرد (آنفارکتوس قلبی). روی دادن چنین حالتی حمله قلبی نام دارد. درد حاصله شبیه آنژین صدری است اما طولانی تر وشدید تر و اغلب همراه با سرگیجه، حالت تهوع، تنگی نفس و تعریق. اگر این علائم را پیدا کردید منتظر خوب شدن آن ننشینید. فورا به اورژانس پزشکی مراجعه نموده و از تخریب بیشتر قلب خود پیشگیری کنید.

اسکن پرفیوژرن میوکارد (اسکن قلب)   

یک گروه از روش های تشخیصی دقیق و آسان بیماری سرخرگهای کرونر قلب (CAD)، آزمایشهای پزشکی هسته ای می باشند که بی تردید مهمترین و متداول ترین نوع آنها تصویربرداری (اسکن) پرفیوژن میوکارد است، همان آزمایشی که بخاطر آن به این مرکز مراجعه نموده اید.

این آزمایش ، زیر مجموعه ای استاز دانش نوپای پزشکی هسته ای (Nuclear Medicine) که یکی از رشته های تخصصی جدید پزشکی است. در اینجا با بهره گیری از یک ماده رادیو اکتیو بی خطر ، خون رسانی به عضله قلب در دو حالت ورزش و استراحت بطور جداگانه مورد بررسی دقیق (اسکن) قرار می گیرد. همانگونه که قبلا ذکر گردید علائم بیماری در سرخرگهای کرونر قلب غالبا در هنگام فعالیت بیمار ظاهر می شوند و معمولا در حالت استراحت مشکلی وجود ندارد (مانند خودروی معیوبی که بطور کلی سوخت ناکافی به موتور آن می رسد و در سرعتهای معمولی سالم به نظر می رسد ولی در سرعتها و شیبهای بالا دچار اختلال می شود). بنابراین برای بررسی دقیق تر و واقعی تر وضعیت خون رسانی به عضله قلب بهتر است قلب را در شرایط فشار بررسی کنیم تا آن منطقه که دچار افت نسبی جریان خون (ایسکمی) به علت تنگی سرخرگی است خود را بهتر نشان دهد . در این صورت با کشف منطقه مبتلا به افت جریان خون ، بطور غیر مستقیم سرخرگ مبتلا به تنگی  را شناسایی کرده و با درمان بموقع تنگی ، از پیشرفت بیماری و خطرات بعدی پیشگیری خواهد شد. بنابراین اسکن قلب باید بطور توأم با آزمون ورزش انجام شود. آزمون ورزش که حداکثر نیم ساعت بطول می انجامد یا با دوچرخه و یا با دستگاه تردمیل ( Treadmill) به عمل میآید.

مرحله اول اسکن قلب: اسکن توأم با آزمون ورزش (یا تجویز آمپول دی پیرید امول)   

نحوه آماده سازی بیمار   

اولین مرحله از اسکن قلب همراه با آزمون ورزش انجام می شود. بدین ترتیب که ابتدا به اتاق تزریق هدایت می شوید. در آنجا یک آنژیوکت مناسب به ناحیه جلوی آرنج شما( معمولا دست چپ) نصب خواهد شد. این آنژیوکت جهت تزریق بعدی (که در انتهای مرحله ورزش بسرعت باید انجام شود) از قبل باید مستقر شده باشد. سپس تعداد 10 عدد برچسب (Chest Lead ) برای اتصال سیمها ی مربوط به دستگاه نوار قلب روی پوست سینه شما ، در اطراف ناحیه قلب نصب خواهد شد. برای آنکه اتصال به خوبی برقرار شود و نوار قلب شما عاری از اختلال باشد تراشیدن قبلی موهای ناحیه سینه و بالای شکم در مورد آقایان ضروری است.

در مرحله بعد به اتاق آزمون ورزش راهنمایی خواهید شد. در آنجا توسط پزشک متخصص قلب و عروق، پرسشهایی در مورد سابقه بیماری قلبی شما بعمل آمده و مورد معاینه قلب قرار خواهید گرفت. نبض، فشار خون و نوار قلب شما در آغاز و سپس در مراحل بعدی آزمون بطور مکرر اندازه گیری و ثبت می شوند. پس از معاینه قلب جهت آزمون ورزش بر روی دستگاه تردمیل قرار خواهید گرفت. این دستگاه بصورت یک صفحه لاستیکی متحرک و غلطانی است (شبیه چرخ نقاله) که بر روی آن ایستاده و جهت حفظ تعادل باید بر روی آن راه بروید.

هر3 دقیقه شیب نوار در حد2 درصد و سرعت حرکت آن حدود 1.2 کیلومتر در ساعت افزایش خواهد یافت.

لازم به ذکر است جهت رفاه بیشتر در حین ورزش، بهتر است لباس و کفشی راحت پوشیده و قبل از انجام آزمایش، فعالیت فیزیکی شدید انجام نداده باشید. همچنین لازم است از 3 ساعت قبل ناشتا بوده و سیگار نکشید. (چنانچه مبتلا به دیابت هستید 1 ساعت ناشتا بودن پس از صرف یک غذای سبک کافی است و نیازی به تغییر مقدار انسولین وجود ندارد). دیگر آنکه بعضی داروهای مداخله گر قلبی را که مانع از افزایش فعالیت قلب در حین ورزش می شوند(مانند پروپرانولول) در فاصله زمانی معین قبل از آزمون ورزش (تحت نظر پزشک معالج خود) قبلا باید قطع کرده باشید(این دارو ها قبلا در برگه آمادگی اسکن برای شما معرفی شده اند). بر اساس سن، حد معینی از ورزش و حداکثر ضربان قلب که باید به آن دست یابید پیش از شروع ورزش برای شما مشخص شده و آزمایش تا آن زمان ادامه خواهد یافت. بهترین و قابل اعتماد ترین نتیجه مربوط به زمانی است که به حداکثر فعالیت پیش بینی شده بدون بروز تغییر غیر طبیعی در وضعیت بالینی یا نوار قلب نایل شوید و این، حدودا به 12- 10 دقیقه ورزش و کمی شکیبایی نیاز دارد. معهذا در هر زمان که واقعا احساس کردید قادر به ادامه ورزش نیستید یا چنانچه دچار بعضی علائم بالینی نظیر درد سینه، تنگی نفس مفرط، سرگیجه و سردرد شدید و یا در صورتی که به هر دلیل دیگر خودتان مایل به ادامه ورزش نباشید با درخواست شما آزمایش فورا متوقف خواهد شد. در زمان دستیابی به حداکثر ضربان قلب تعیین شده، پرتو دارو(داروی مربوط به اسکن قلب) به درون آنژیوکت دست شما تزریق شده و یک دقیقه بعد دستگاه تردمیل بطور تدریجی از حرکت باز می ایستد.

تذکر دو نکته مهم   

1- آزمون ورزش: نگرانی بی مورد است   

باید تأکید نمود تمامی مراحل فوق تحت شرایط کنترل شده و آماده از هر نظر، توسط پزشک متخصص قلب و عروق و با دستیاری کارشناسان آموزش دیده پزشکی هسته ای ، با داروها و تجهیزات کافی به عمل می آیند. نوار قلب شما و همچنین نبض و فشار خونتان بطور پیوسته توسط دستگاه آزمون ورزش کنترل و ثبت می شوند. مطمئن باشید به محض کشف کوچک ترین تغییر غیر طبیعی در آنها، حتی پیش از بروز علائم بالینی، آزمایش با سیگنال های اعلام شده از دستگاه یا با نظر پزشک متخصص فورا متوقف خواهد شد و حداقل خطر شما را تهدید می کند. لذا نه دلیلی برای اضطراب و نگرانی هست و نه نیازی به آوردن شخص همراه به اتاق آزمون ورزش وجود دارد. در صورتی که آزمون ورزش برای شما واقعا خطر ناک باشد، یا از همان ابتدا توسط پزشک معالج شما درخواست نمی شود و یا در این مرکز آزمایش بصورت دیگری انجام می شود ( با جایگزین نمودن تزریق بعضی دارو های خاص بجای آزمون ورزش) . بطور کلی در مواقعی که بیمار به هر دلیل قادر به ورزش نباشد یا انجام ورزش برای وی غیر ضروری یا مضر تشخیص داده شود بجای آزمون ورزش، از تزریق بعضی از داروهای خاصاستفاده می شود. معروف ترین و رایج ترین این داروها، دی پیریدامول (پرزانتین) نام دارد. این دارو سرخرگهای کرونر قلب را گشاد کرده و خون رسانی به عضله قلب را چند برابر می کند. با تزریق این دارو مشابه اثرات فیزیولوژیک ورزش در قلب ایجاد خواهد شد بدون آنکه بیمار فعالیت جسمی قابل توجهی انجام داده باشد.

در خاتمه آزمون ورزش نیز تا مدتی تحت نظر بوده و مادامی که قلب شما به فعالیت عادی خود بازنگردد مرخص نخواهید شد.

2- تزریق داروی رادیواکتیو(پرتو دارو): خطری شما را تهدید نمی کند   

دارویی که در انتهای مرحله آزمون ورزش از طریق آنژیوکت به شما تزریق می شود یک ماده رادیواکتیو بی خطر و بدون ضرر است. این ماده معمولا تکنسیوم - 99m - میبی( 99m Tc- MIBI )، در مواردی تالیوم (201 TI ) و گاه بعضی داروهای دیگر نشاندار شده با تکنسیوم -m 99 می باشد. ترس مفرط از پرتو که در بعضی بیماران مشاهده می شود به هیچ وجه پایه علمی ندارد. ماده رادیو اکتیوی که در اینجا به مقدار ناچیز بکار می رود تنها حاوی پرتوگاماست و نقش یک ماده شبرنگ را در محیط تاریک و غیر قابل دسترس داخل بدن بازی می کند. به بیان دیگر ماده تزریقی از نوعی انتخاب شده که هیچگونه تابش آلفا یا بتا ندارد( چون انرژی و عوارض احتمالی یک ماده رادیواکتیو بیشتر معلول تابش ذرات آلفا و بتای آن می باشد). مانند یک واکسن که همه خصوصیات یک عامل بیماری زا را دارد به جز آنکه بسیار ضعیف شده و تنها واکنش ایمنی بدن را فعال می سازد. بنابر این پرتو دارویی که برای شما به مقدار بسیار اندک و با نیمه عمر بسیار کوتاه تجویز می شود فقط به عنوان یک ردیاب یا نشانه گر بی خطر به مدت چند ساعت در بدن شما باقی می ماند و از نظر تابش پرتو یا ترکیب شیمیایی هیچ ضرری برای شما نخواهد داشت و مطالعات گسترده و متعدد انجام شده در جهان گواه این مدعا هستند. شاید دانستن این امر برایتان جالب باشد که اساسا تابش های رادیو اکتیو بطور طبیعی نیز با مقادیر کمتر در محیط پیرامون ما وجود داشته و امروزه برای آنها اثرات مثبت و سازنده قائل هستند. لذا یکبار دیگر تأکید می شود میزان پرتوگیری بیماران در آزمایشهای پزشکی هسته ای معمولا اندک و در حد تصویر برداری رادیوگرافی یا بعضا حتی کمتر می باشد و دستورات حفاظتی خاصی که در زمینه پرتو به بیماران بعد از تصویربرداری های پزشکی داده می شوند جنبه احتیاطی داشته و عمدتا مربوط به خانم های باردار هستند.

مرحله نگاره برداری (اسکن ) قلب   

انجام نگاره برداری (اسکن ) قلب ، بلافاصله پس از آزمون ورزش امکانپذیر نیست. چون بعد از فعالیت ورزشی یا تزریق داروی دی پیریدامول فعالیت قلب و حرکات تنفسی افزایش یافته و نگاره برداری در این زمان سبب افت کیفی تصاویر خواهد شد. مضافا اینکه پرتوداروی تزریق شده در دقیقه پایانی آزمون ورزش، برای وضوح بیشتر قلب و به حداقل رسیدن جذب زمینه ای، به گذشت زمان کافی نیاز دارد. لذا پس از تزریق پرتودارو و پیش از شروع اسکن قلب، وجود یک تأخیر زمانی مناسب(در بعضی بیماران گاه تا 2 ساعت) ضروری است. در اتاق انتظار با نوشیدن شیر ضمن خارج شدن از حالت ناشتا و تجدید قوای از دست رفته، به خروج پرتوداروی اضافی از کبد و کیسه صفرا کمک خواهید نمود . چند لیوان آب و قدم زدن در اتاق انتظار نیز مفید خواهد بود( بخصوص در مورد بیمارانی که به آنها آمپول دی پیریدامول تزریق شده است). بیمارانی که قادر به نوشیدن شیر نیستند بهتر است قبلا مقداری خامه یا ماست پر چرب با خود همراه داشته باشند (البته مشروط بر بالا نبودن چربی خون).بعد از گذشت زمان مقتضی به اتاق به اتاق تصویربرداری فرا خوانده می شوید.

در آنجا با یاری کارشناس پزشکی هسته ای بر روی تخت خوابیده(معمولا در حالت طاقباز) و دستهای خود را جمع کرده بالای سر خود قرار می دهید(این کار باعث نزدیک شدن سطح دستگاه آشکار ساز به قلب و وضوح بیشترتصویر می شود).دستگاه تصویربرداری در پزشکی هسته ای که دستگاه گاماکمرا ( Gamma Camera ) نام دارد نوعی دستگاه آشکار ساز است که پرتوهای تابش شده از بدن بیمار(فوتون های گاما) را ابتدا به نور و سپس به الکتریسیته تبدیل کرده و نهایتا تصویر عضو مورد نظر را طی مراحلی دوباره سازی می کند. در اینجا درست برعکس تصویربرداری با روش رادیولوژی، این بیمار است که به دستگاه، پرتو تابش می کند و خود دستگاه تابشی به بیمار ندارد. تخت واقع شده در زیر دستگاه آشکار ساز که حالت باریک و ناودانی شکل دارد به گونه ای طراحی شده که بیمار در آن وضعیتی پایدار و بی حرکت داشته باشد. در این مرحله که حدود 20 دقیقه طول می کشد بدن باید در حالت بی حرکت قرار گیرد. جابجا شدن، تکان دادن دستها، سرفه کردن و حتی نفس عمیق کشیدن بخاطر جابجا کردن قلب در فضای سینه تصویر نهایی قلب را مخدوش کرده و سبب بروز خطاهای تشخیصی می شوند.

در حین تصویربرداری ، دستگاه آشکار ساز در یک مدار گردشی 180 درجه تقریبا به فاصله هر 5 درجه یک تصویر( به مدت 35 ثانیه) از قلب تهیه کرده و در طی این زمان مجموعا 32 تصویر از قلب در زوایای مختلف به دست خواهد آمد.

با اتمام تصویربرداری، مرحله اول آزمایش به پایان رسیده و در نوبت بعد برای انجام اسکن قلب در مرحله استراحت مجددا در زمان تعیین شده باید در این مکان حضور داشته باشید. بعد از مرحله اول اسکن(اسکن بعد از آزمون ورزش) می توان داروهای قلبی گذشته را تحت نظر پزشک معالج مجددا از سرگرفت(برای اسکن قلب در مرحله استراحت نیاز به قطع دارو وجود ندارد).

در صورت ابتلاء به یبوست، قبل از ترک محل حتما موضوع با کارشناس مربوطه در میان گذاشته شود تا به شما قرص ملین داده شود.

چرا که تخلیه روده ها قبل از انجام مرحله دوم اسکن( مرحله عادی یا استراحت) موجب ارتقاء کیفی تصاویر خواهد شد.

مرحله دوم اسکن قلب: اسکن در مرحله استراحت    (اسکن بدون ورزش)  برای انجام مرحله دوم اسکن( مرحله استراحت) نیز لازم است حداقل از 3 ساعت قبل از مراجعه ناشتا باشید( بخصوص از مصرف شیر، کره و مواد غذایی چرب و شکر پرهیز کنید). در بیماران مبتلا به دیابت قندی 1 ساعت ناشتا بودن کافی است . مرحله استراحت که معمولا با فاصله زمانی یک روز از مرحله قبل انجام می شود آسان تر و کوتاه تر از مرحله اولیه بوده و در این مرحله دیگر آزمون ورزش انجام نمی شود. ابتدا تزریق وریدی پرتودارو به عمل آمده و پس از یک تأخیر زمانی حدود 1 و گاه 2 ساعته (در بعضی بیماران که دارای متابولیسم آهسته کبدی هستند) مجددا تصویربرداری از قلب با همان شرایط قبلی تکرار خواهد شد.

گزارش اسکن   

با توجه به توضیحات فوق، پوشه گزارش اسکن که نهایتا تقدیم بیمار خواهد شد در واقع مجموعه ای است از نتیجه دو آزمایش مستقل:

1- گزارش آزمون ورزش، که توسط پزشک متخصص قلب و عروق تفسیر شده است و و ضعیت بالینی و نوار و فشار خون بیمار در مراحل مختلف آزمون در آن ثبت شده است. گزارش اسکن پرفیوژن میوکارد (اسکن قلب)، که توسط متخصصین پزشکی هسته ای تفسیر و امضاء شده است. در اینجا تصاویر رنگی قلب بر روی دو صفحه جداگانه چاپ شده اند. در صفحه اصلی ، تصاویر یا نگاره های متعدد قلب در قالب 3 ردیف دوتایی (ردیفهای بالا مربوط به مرحله ورزش و ردیفهای پایین مربوط به مرحله استراحت)، مجموعا در 6 ردیف مشاهده می شوند. این تصاویر حاصل بازسازی کامپیوتری 64 تصویر قبلی هستند که طی دو نوبت 20 دقیقه ای قبلا از زوایای مختلف از ناحیه قلب بیمار برداشته شده اند. این تکنیک پیشرفته اسکن که به روش توموگرافی یا برش نگاری کامپیوتری(SPECT) موسوم است سبب بازسازی یک تصویر سه بعدی از تعداد فراوانی تصویر دو بعدی می شود. کارشناس پزشکی هسته ایبا کمک کامپیوتر و با صرف دقت و زمان زیاد بعد از اتمام عملیات تصویربرداری و ترخیص بیمار، تصویر سه بعدی قلب را بازسازیکرده و سپس آنرا در امتداد سه محور مختلف فضایی (طولی افقی، طولی عمودی و عرضی) برشهای متعدد داده و خون رسانی به عضله قلب را در سطح و عمق این عضو در دو مرحله ورزش و استراحت بطور جداگانه به تصویر می کشد. در نماهای مربوطه، بطن چپ قلب به شکل دایره یا یک نعل اسب دیده می شود.

ضخامت هر برش در حد چند میلی متر است. به این ترتیب کوچکترین و پنهان ترین نقاط قلب نیز چنانچه دارای نقصی در خون رسانی (ایسکمی) باشند بطور ناقص و یا کمرنگ تر از حد طبیعی، خود را نشان خواهد داد (طیف رنگ بکار رفته در کنار هر یک از نماها مشخص شده است). در دومین برگه تصاویر قلب، حاصل جمع مجموعه تصاویر بدست آمده، در چهار طرح دایره ای شکل (دو عدد مربوط به مرحله ورزش و دو عدد دیگر مربوط به مرحله استراحت) منعکس شده است.در اینجا درصد خون رسانی به مناطق متعدد قلب بطور جداگانه محاسبه و ثبت گردیده است . این طرح نمایشی، اصطلاحا طرح چشم گاو (Bull's Eye ) نام دارد.

در صورت غیر طبیعی بودن نتیجه اسکن، پزشک معالج شما اقدامات بعدی را (با کمک آنژیوگرافی و غیره) به عمل خواهد آورد.

خلاصه 

اسکن قلب یکی از آزمایشهای دقیق قلب و عروق می باشد که طی دو مرحله ورزش و استراحت، کمیت و کیفیت خون رسانی به عضله قلب (سرخرگهای کرونر) را در زوایا و سطوح مختلف قلب بررسی می کند. در این نوع تصویربرداری مناطق با ضعف خون رسانی (مناطق مستعد آنفارکتوس ) شناسایی شده و امکان درمان بموقع و پیشگیری از حملات قلبی برای بیمار فراهم می آید. فایده دیگر اسکن قلب در افراد مسن و یا بیماران با سابقه قبلی آنفارکتوس ، تشخیص میزان بافت سالم و زنده باقیمانده (Viability) در عضله قلب است.

تردیدی نیست كه وظیفه اصلی پزشك، تشخیص و نتیجتا درمان بیماری‌هاست. تشخیص و درمان هر دو مهم هستند چرا كه درمان صحیح تنها بعد از تشخیص صحیح امكان‌پذیر است. ترقیات روزافزون علم پزشكی و توسعه شگرف تكنولوژی به پیدایش راه‌حل‌های جدید تشخیصی و درمانی منجر شده است كه یكی از آنها دانش نوپای پزشكی هسته‌ای است، دانشی كه هم در عرصه تشخیص و هم درمان تحولاتی بپا نموده است. امروزه با بهره‌گیری از ردیاب‌های رادیواكتیو، بسیاری از بیماری‌ها را می‌توان با دقتی بالا و سهولت زیاد (حداكثر به‌ وسیله یك تزریق ساده داخل وریدی) در ابتدایی‌ترین مراحل كشف كرد. تشخیص سریع آنفاركتوس‌های مغزی یا قلبی، آمبولی ریوی و عفونت استخوان كه از اورژانس‌های پزشكی بشمار می‌روند از جمله این موارد می‌باشند.

 با كمك رادیوایزوتوپ‌ها می‌توان محل خونریزی‌های حاد داخلی را با دقت ٥/٠ میلی‌لیتر در دقیقه شناسایی كرد. سطح خونی بعضی مواد یا دارو‌ها را با دقت در حد پیكوگرم تعیین نمود و یا در بعضی بیماران دارای مشكلات قلبی و آزمایش‌های به ظاهر طبیعی میزان احتمال وقوع آنفاركتوس قلب و حتی محل آن را پیش‌بینی كرده وامكان درمان بموقع آنان را فراهم آورد. در حال حاضر یكی از روش‌های سودمند تصویربرداری در پزشكی را تكنیك‌های پزشكی هسته‌ای تشكیل می‌دهند. در این گونه آزمایش‌ها ابتدا مقدار اندكی از یك ماده رادیواكتیو بی‌خطر (دارای حداقل انرژی و نیمه عمر كوتاه) برای بیمار تجویز شده و سپس طرح عضو یا سیستم خاصی از بدن تهیه می‌شود. طرح یا تصویر بدست آمده علاوه بر نمایش آناتومی، بیشتر ناظر بر عملكرد و فیزیولوژی عضو مربوطه است كه با كمك تجهیزات پیشرفته، درصد عملكرد را نیز می‌شود محاسبه كرد. همچنین با استفاده از تكنیك توموگرافی (SPECT) ، عضو مربوطه را در زوایا و در سطوح مختلف فضایی بدقت می‌توان مورد ارزیابی قرار داد.

ادامه نوشته

آنچه ميخواهيد در باره چكاب بدانيد

آنچه ميخواهيد در باره چكاب بدانيد

این مسئله در مورد بسیاری از بیماری‌ها صادق است. محققان می‌گویند: <اگر مردم آزمایش‌های غربالگری سرطان را انجام دهند، می‌توان از نیمی از مرگ‌های ناشی از سرطان جلوگیری كرد.> مطلب زیر به شما و خانواده‌تان كمك می‌كند، 14 آزمایش پزشكی را برای گروه‌های مختلف سنی بشناسید. این آزمایش‌ها به شما كمك می‌كنند بیماری‌های خاموشتان را زودتر بشناسید تا زودتر به دنبال درمان آنها باشید. البته فراموش نكنید كه آزمایش‌ها به تنهایی معمولا‌ كارایی ندارند و این پزشك است كه باید تشخیص دهد، انجام كدام آزمایش‌ها برای شما مفید است.

اندازه‌گیری فشارخون و میزان چربی و كلسترول چك كردن مرتب كلسترول خون می‌تواند در پیشگیری از بیماری قلبی، انواع سكته و مشكلات قلبی عروقی دیگر، به شما كمك كند. علاوه بر این، داشتن فشارخون مناسب خطر ابتلا به بیماری كلیوی را كم می‌كند. انجمن قلب آمریكا پیشنهاد می‌كند در سنین حول و حوش 20 سالگی چك فشارخون و سطح كلسترول بد و خوب خون و تری‌گلیسیرید را آغاز كنید و اگر میزان این موارد طبیعی بود، هر دو سال یك بار آزمایش‌ها را تكرار كنید. هر چند اگر در خانواده‌ای سابقه بیماری قلبی عروقی (مثل سكته قلبی)، چاقی بیش از حد یا دیابت و عوامل خطرساز دیگر وجود داشته باشد، بد نیست كه این چك كردن را از سنین 14 یا 15 سالگی شروع كنیم. چیزهایی كه باید درباره این آزمایش‌ها بدانید: اندازه‌گیری فشارخون با یك كار سریع و بدون درد و با یك وسیله به نام فشارسنج انجام می‌شود. این وسیله یك بازوبند پلاستیكی دارد كه دور بازوی شما بسته می‌شود و سپس پزشك آن را باد می‌كند. با خالی كردن آرام‌آرام بازوبند، دو عدد از روی عقربه دستگاه خوانده می‌شود كه نشان‌دهنده فشارخون شماست. فشارخون 12 روی 8 یا كمی پایین‌تر از این دو عدد، طبیعی است. بهتر است نیم ساعت قبل از اندازه‌گیری فشارخون، غذا نخورده و دارویی كه فشارخون را بالا می‌برد (مثل بعضی از انواع آنتی‌هیستامین‌ها) مصرف نكرده باشید و ورزش یا فعالیت بیش از حد هم نداشته باشید. اندازه‌گیری چربی و كلسترول خون هم با یك آزمایش خون ساده انجام می‌شود. قبل از انجام این آزمایش باید 12 ساعت ناشتا بوده باشید. انجمن قلب آمریكا پیشنهاد می‌كند كه برای كاهش خطر حمله قلبی بهتر است میزان كلسترول بد خون یا ال.دی.ال برابر 100 یا كمتر و میزان كلسترول خوب خون یا اچ.دی.ال برابر 40 یا بیشتر باشد.

دهه بیست و سی معاینه سینه ها

هر خانم بالای 20 سال باید بتواند معاینه شخصی پستان را انجام دهد. برای معاینه شخصی سینه‌ها، بهترین زمان بلافاصله پس از پایان قاعدگی است. به یاد داشته باشید كه معاینه شخصی سینه‌ها را هر ماه، در روز معینی انجام دهید. مثلا اولین روز پس از پایان قاعدگی. معاینه شخصی سینه‌ها در هر ماه به شما كمك می‌كند تا با شكل و قوام (احساس لمس) طبیعی سینه‌هایتان آشنا شوید و به سادگی بتوانید هر نوع تغییری را در آنها به زودی پیدا كنید. برای این كار ابتدا در آینه به سینه‌های خود نگاه كنیدو توجه كنید كه هرگونه تغییر احتمالی را در اندازه‌ یا شكل سینه‌ها، تغییر در نوك سینه‌ها (مثلا فروفتگی نوك سینه) یا فرورفتگی‌های پوستی را پیدا كنید. سپس در حالی كه دراز كشیده و دست راست‌تان را بالا برده و زیر سرتان قرار داده‌اید، با دست چپ سینه راست خود را معاینه كنید. نحوه معاینه به این صورت است كه با نوك انگشتان، از نوك‌سینه شروع كرده و با فشار ملایم و حركت دایره‌ای، سینه خود را لمس كنید. این دایره‌ها به تدریج بزرگ‌تر می‌شوند و به این ترتیب شما از مركز سینه شروع كرده و كل آن را معاینه می‌كنید. این كار را برای زیربغل هم انجام دهید. سپس سمت مقابل را به همین صورت معاینه كنید. می‌توانید این معاینه را در حالت ایستاده و با بالا بردن و پشت‌سر قرار دادن دست‌تان نیز انجام دهید. یكی از راه‌های دیگر معاینه، حالت ایستاده در حمام و استفاده از كف صابون برای لمس بدون درد است. در صورت پیدا كردن هر نكته غیرطبیعی (حالتی كه قبلا وجود نداشته) به‌ویژه توده یا ترشح از سینه‌تان به پزشك مراجعه كنید. از سن 20‌سالگی، مراجعه به پزشك برای معاینه سینه‌ها باید شروع شود و تا سن 40 سالگی هر3 سال یك بار تكرار شود. البته برخی از پزشكان معتقدند كه تكرار سالیانه آن بهتر است. تست پاپ‌اسمیر سرطان گردن رحم یكی از تهدیدهای در كمین خانم‌هاست. اما نكته مهم این است كه این سرطان ناگهانی شروع نمی‌شود و قبل از سرطانی شدن، تغییراتی در گردن رحم اتفاق می‌افتد كه با پاپ‌اسمیر می‌توان آنها را كشف و از وقوع سرطان پیشگیری كرد. جامعه جراحان آمریكا از تمام زنان بالای 21 سال یا حتی زنانی كه زیر 21 سال سن دارند ولی 3 سال ازدواجشان می‌گذرد، می‌خواهد كه تا رسیدن به سن 30سالگی، سالی یك‌بار آزمایش پاپ‌اسمیر بدهند. پس از 30 سالگی، زنانی كه 3 تست متوالی آنها طبیعی بوده باشد، می‌توانند هر دو یا 3 سال یك‌بار آزمایش پاپ‌اسمیر بدهند. البته برخی از پزشكان متخصص سرطان و پیشگیری از آن معتقدند زنان بالای 30‌سال بهتر است درباره دادن همزمان آزمایش پاپ‌اسمیر و آزمایش نوعی ویروس به نام اچ.پی.وی - كه با سرطان گردن رحم در ارتباط است - با پزشك خود مشورت كنند. در صورتی كه این دو تست منفی باشند، تا3 سال نیازی به تكرار آزمایش نیست و بعد از آن می‌توان هر3 سال یك‌بار آزمایش كرد. آنچه لازم است درباره این تست بدانید: پزشك ناحیه تناسلی را باز می‌كند و با چیزی شبیه گوش‌پاك‌كن تعدادی از سلول‌های سطحی گردن رحم را برمی‌دارد. این نمونه بعدا به آزمایشگاه فرستاده و بر روی آن مطالعه می‌شود. برای انجام این آزمایش باید از 48 ساعت قبل حمام نرفته و از كرم‌های واژینال استفاده نكرده باشید. همچنین 24 ساعت قبل از آن نباید با همسر خود ارتباط داشته باشید.

لطفا به ادامه مطلب برويد.......

 

ادامه نوشته

هومیوپاتی چیست؟

هومیوپاتی چیست؟

What is Homeopathy?

 

 

تاریخچه هومیوپاتی

لغت هومیوپاتی یعنی مشابه‌درمانی. این شیوه پزشکی، از زمان بقراط در یونان باستان رواج داشته است. در نوشته‌های بقراط آمده است: داروی هر زهری خود آن زهر است و هر عاملی که بیماری ایجاد کند با استفاده از مشابه آن قابل درمان است. همچنین مشابه‌درمانی به صورت تدوین نشده در باور مردم وجود دارد. به طور مثال کسی را که بر اثر ترسیدن دچار بیماری روانی یا یرقان می‌شود دوباره می‌ترسانند تا بیماری او درمان گردد.

اما قانونمند کردن و پایه‌گذاری هومیپوپاتی به شکل علمی‌مدون، توسط دکتر ساموئل هانمن (Dr Samuel Hahnemann) صورت گرفت. دکتر ساموئل هانمن در 10 آوریل 1755 در شهر میسن آلمان متولد گردید و از همان کودکی با تربیت سخت‌گیرانه پدرش آموخت که هیچ چیز را بیهوده نپذیرد، بلکه با منطق و استدلال پدیده‌ها را بشناسد. ساموئل استعداد فراوانی در تحصیل داشت. وی در رشته‌های پزشکی، شیمی‌و زبان تحصیل نمود و به بیش از 5 زبان دنیا تسلط کامل داشت. او بیشتر وقت خود را به ترجمه متون و تحقیق می‌گذراند. روزی در کتابی چنین خواند که گیاه گنه‌گنه، مالاریا را به این علت درمان می‌کند که تلخ است! برای متفکر موشکافی چون هانمن این جمله قابل قبول نبود. چون چیزهای بسیار تلخ‌تری هم هست که مالاریا را درمان نمی‌کند. هانمن مقداری گنه‌گنه خورد و در کمال شگفتی مشاهده کرد که علائم خاص بیماری مالاریا (تب، لرز و تعریق) در وی ایجاد شد. وی با تکرار مشاهدات و آزمایش‌های خود به این اصل طلایی هومیوپاتی دست یافت که همواره «مشابه است که مشابه را درمان می‌کند». یعنی دارویی می‌تواند یک بیماری را درمان کند که خواص دارویی مشابه با آن بیماری داشته باشد.

مثلا علت این که گیاه گنه‌گنه مالاریا را درمان می‌کند این است که اگر شخص سالمی‌آن را مصرف کند مثل افراد مبتلا به مالاریا علائم خاص بیماری مالاریا را نشان می‌دهد. مثال دیگر: اگر شخصی یبوست داشته باشد هیچگاه با خوردن مسهل خوب نمی‌شود و اگر مسهل را قطع کنیم یبوست بدتر خواهد شد. پس دارویی می‌تواند یبوست را خوب کند که در فرد سالم دقیقاً همان نوع یبوست را ایجاد کند.

 

هوميوپاتي چيست؟

طب هوميوپاتي روش درماني خاصي است كه در آن با تحريك دقيق سيستم ايمني و حياتي بيمار توسط داروهاي خاص هوميوپاتي بيماران را مي‌توان به شفا رساند. بر اساس اصول اوليه هوميوپاتي هر ماده یا عاملی که بتواند در انسان سالم بیماری ایجاد کند میتواند همان بیماری را در انسان بیمار شفا دهد.

البته باید دارو تا حد ممکن مشابه بیماری باشد و دوز دارو نیز باید بسیار بسیار کم باشد. تجربه نشان داده که در این حالت، سیستم ایمنی بدن تحریک می‌شود و بدن، خودش بیماری را درمان می‌کند.

يك مثال: داروي هوميوپاتي تهيه‌شده از پياز از داروهاي مهم درمان آلرژي فصلي و سرماخوردگي مي‌باشد، چرا كه پياز همانطور كه مي‌دانيد مي‌تواند ايجاد آبريزش بيني و چشم كند (موقع پوست كندن). با اين شباهت كه بين پياز و سرماخوردگي وجود دارد مي‌توان از داروي هوميوپاتي پياز براي درمان استفاده نمود. مثال ديگر داروي هوميوپاتي قهوه است كه در هوميوپاتي براي درمان بي‌خوابي استفاده مي شود! ( در نظر بگيريد كه قهوه خود ايجاد بي خوابي مي نمايد) تمامي داروهاي هوميوپاتي ابتدا روي افراد داوطلب امتحان می‌شود و تمامي خواص آنها بر روي انسان سالم ثبت شده است و سپس با داشتن اطلاعات مربوط به هر دارو پزشك هوميوپات در مواجهه با هر بيمار دارويي را تجويز مي‌كند كه بيشترين پوشش علائم را داشته بلاشد و شبيه‌ترين علائم را بتواند ايجاد نمايد. البته در هوميوپاتي تنها بر اساس يك علامت نمي‌توان دارو داد، حتما بايد تمام علائم جسمي و روحي بيمار با خواص دارو پوشش داده شوند. در عمل بيماري كه نزد پزشك هوميوپات مي آيد نه تنها از بابت درد اصلي به دقت مورد سوال قرار مي‌گيرد بلكه تمامي ناراحتي‌هاي به‌ظاهر بي‌ربط جسمي و روحي نیز مورد توجه قرار مي‌گيرند و تجويز دارو بر اساس مجموعه علائم بيمار صورت مي‌گيرد تا درمان کامل حاصل گردد.

 

چه داروهايي در هوميوپاتي بكار ميرود؟

داروهاي هوميوپاتي عموما منشا طبيعي دارند كه بيش از 70% از گياهان 20% از عناصر و كاني‌ها و مواد طبيعي (فلزات، نمك‌ها، اسيدها...) و بقیه از منابع حيواني (سموم مار، زنبور...) تهيه مي‌شوند، اما نكته قابل توجه در مورد داروهاي هوميوپاتي اين است كه اين داروها از غلظت بسيار اندك ماده اوليه برخوردارند. یعنی بسيار رقيق شده اند و از سوي ديگر توسط روش‌هاي خاص داروسازي هوميوپاتي از خواص دارويي فوق‌العاده اي برخوردار مي‌باشند، به طوري كه داروهاي هوميوپاتي عموما در اندازه‌اي بسيار كوچك و مقادير و دفعات بسيار كم تجويز مي‌شوند، اما اثرات درماني فوق‌العاده زيادي را دارا مي‌باشند. آخرين تحقيقات به عمل آمده نشان می‌دهد که خواص بنيادي مواد توسط روش‌هاي داروسازي هوميوپاتي به مولكول‌هاي آب منتقل مي شود و تغيير آرايش مولكول‌هاي آب همچون نسخه‌برداري از ماده اوليه عمل مي‌نمايد. به عبارت ساده‌تر خواص ماده اوليه كه دارو از آن تهيه مي‌شود همچون تصويري بر روي مولكول‌هاي آب نقش مي‌بندد.

داروهاي هوميوپاتي از نظر ظاهري اكثرا به صورت دانه‌هاي ريز از جنس قند مي‌باشند كه در تعداد محدود، در فواصل زماني مشخص (چند روز تا يك ماه) بايستي مصرف شوند و هيچ طعم و بوي نامطلوبي ندارند.

 

هوميوپاتی و کودکان

بسياری از کسانی که در ابتدا با هوميوپاتی آشنا می‌شوند اين سوال را می‌پرسند که آيا کودکان را هم می‌توان با هوميوپاتی معالجه نمود؟ اين سوال از آنجا ناشی می‌شود که اين افراد هنوز به‌درستی هوميوپاتی را نشناخته‌اند و از عوارض احتمالی آن برای کودکان بيم دارند. اما حقيقت آن است که نه تنها کودکان نيز می‌توانند با اين روش درمان شوند که شايد برای کودکان اين درمان بسيار سودمند تر از بزرگسالان است!

بيماريهای مزمن در حقيقت اختلالاتی هستند که با توجه به نقاط ضعف جسمی‌و يا روانی بيمار و حتی ژنتيکی اجازه بروز پيدا می‌کنند و بنابراين شروع آنها در بسياری از موارد در کودکی می‌باشد. از طرف ديگر کودکان به‌خصوص در سنين پايين‌تر بسيار مستعدتر به ابتلای به بيماري‌ها هستند. اگر بدن (سيستم ايمنی و حياتی بيمار) نتواند در قدم اول بر بيماری (شروع بيماری) غلبه کند آنگاه با مزمن شدن بيماری همراه با رشد فرد بيماری نيز رشد می‌کند و ايجاد اختلال دائم (يا ادواری) مانع رشد جسمی‌و روانی کودک می‌شود.

تعداد بيشماری از بيماري‌ها (به‌خصوص روانی) ريشه در ناملايمات دوران کودکی دارد. حوادث يا مسائل مختلف جسمی‌عاطفی در اين دوران همچون زخم‌هايی در وجود کودک باقی می‌ماند و همراه با رشد وی بزرگ می‌شوند و اغلب در ظاهر شکل ديگری به خود می‌گيرند مثلا بيقراری و خرابکاری در يک کودک در سنين بالاتر خود را به صورت افسردگی و... نشان می‌دهد.

با درمان هوميوپاتی می‌توان در همان ابتدای کار و قبل از آنکه بيماری رشد کند آنها را درمان نمود تا کودک بتواند از بهترين دوران عمر خود به خوبی استفاده کرده و لذت ببرد. اين ناملايمات جسمی ‌و روانی در صورت حل‌نشدن می‌توانند زندگی و آينده فرد را به کل تغيير دهند و صدماتی مانند ايجاد افت تحصيلی، ممانعت از داشتن ارتباطات لازم اجتماعی (نداشتن اعتماد به نفس، خجالت، ايجاد تصوير ذهنی بد در نزد ديگران)، انتخاب‌های غلط در کار، تحصيل و ازدواج، (ه علت نداشتن اعتماد به نفس لازم و عدم قدرت تصميم‌گيری، طرد خانوادگی يا اجتماعی ناشی از کمبودهای جسمی‌و روانی...

داشتن يک زير بنای محکم و اصلاح کژيهای جسمی‌و روحی می‌تواند زندگی انسان را به گونه ای مثبت رقم بزند.

در موارد بسياری بيماري‌های مزمن شخصيت‌های نامتعادل و رفتارهای زشت در کودکان ريشه در وراثت آنها دارد که از طريق هوميوپاتی می‌توان آنها را برطرف يا حتی المقدور تعديل نمود. نافرمانی يک کودک ۱۰ ساله می‌تواند به يک شورش واقعی در سنين بالا ختم شود.

به علت ساده‌تر بودن بيماري‌های مزمن در کودکان حتی می‌توان گفت درمان درآنها راحت‌تر نيز می‌باشد.

کودکان بعد از درمان هوميوپاتی معمولا به آسانی دچار بيماري‌هایی مانند سرماخوردگی و انواع عفونت‌ها نمی‌شوند و از نظر درسی و اخلاقی تغييرات قابل ملاحظه‌ای پيدا می‌کنند.

در هوميوپاتی به صورت پيشگيری (واکسيناسيون) به نوزدان داروی هوميوپاتی داده می‌شود که براساس تحقيقات بسياری که انجام شده است اين کودکان از سلامت و رشد بهتری نسبت به همسالان خود برخوردار می‌شوند و تفاوت آنها با فرزندان ديگر توسط والدين کاملا احساس می‌شود.

در نهايت بايد گفت که همانند بزرگسالان اين درمان هيچگونه عوارضی برای کودکان ندارد.

 

چه بيماري‌هايی از طريق هوميوپاتی درمان می‌شوند؟

هوميوپاتی يک طب کامل می‌باشد و محدوده عمل آن نه تنها شامل بيماري‌های طب رايج است، بلکه مشکلاتی را هم که حتی به ظاهر بيماری تلقی نمی‌شوند هم در بر می‌گيرد مثلا اخلاق نامناسب، عرق‌کردن بيش از اندازه و ...

ديدگاه اصلی در اين طب بازسازی و هوشيار کردن سيستم حياتی بدن به گونه ايست که خود بدن با امکاناتی که در اختيار دارد بيماری را درمان نماید.

نمونه‌ای از بيماري‌هايی که با درصد بسیار بالایی از طريق هوميوپاتی می‌توان به درمان قطعی می‌رسد عبارتند از:

پوست: جوش‌های صورت و بدن (مقاوم به داروهای شيميايی)، پسو ريازيس، خارش، کهير ...

گوش و حلق و بينی: آلرژی فصلی، زخم و آفت‌های مکرر دهان، بدبويی مزمن دهان، سينوزيت مزمن، ترشحات پشت حلق دائم، صداهای اضافه در گوش، کاهش شنوایي، گرفتگي‌های مزمن بينی

سر و گردن: سردردهای مزمن، ميگرن، احساس‌های خاص در سر مثل سنگينی، بزرگی، سوزش ...

سينه و قلب: دردهای مزمن، تپش قلب، دردهای قلبی، مشکلات قلبی مقاوم به درمان، سرفه‌های مزمن، نفس تنگی، آسم ...

گوارش: درد و زخم معده، نفخ معده و روده، یبوست و يا اسهال‌های مزمن، تهوع و استفراغ‌های مکرر (مانند دوران بارداری...)

اعضای بدن: دردهای مزمن در دست و پا، روماتيسم، سرد يا داغ بودن غير طبيعی دست و پا، عرق زياد و غير طبيعی در کف دست و پا، خواب رفتن دست و پا، کمر دردها، درد سياتيکی، انواع فلج ...

زنان: دردهای قاعدگی شديد، مشکلات جنسی، خونريزي‌های زياد، عفونت‌های زنانگی مزمن و مکرر ...

اعصاب و روحيه: افسردگي‌ها، اضطراب‌ها، ترس‌ها، اخلاق و عادات نامناسب، عصبانيت‌های شديد و سريع، فراموشکاری، آزردگی از افکار گذشته يا حال، تيک عصبی، خجالتی بودن ...

دیگر موارد: تومورها، سرطان‌ها (البته با توجه به شرايط بيمار)، پارکينسون، ام اس (با توجه به شرایط بیمار) و بيماري‌هايی که در پزشکی کلاسيک حتی اسمی‌ ندارند!

فهرست فوق تنها نمونه ای از قدرت عمل هوميوپاتی می‌باشد و شايد بهتر باشد بيماريهای خاصی در اين زمينه نام برده نشود. البته در تمام موارد فوق، رسيدن به تشخيص هوميوپاتی شرط اول درمان است، چرا که يک هوميوپات بايستی با دقت بسيار علائم مختلف را در کنار يکديگر قرار دهد و تنها با يک دارو بيمار را به شفا برساند که در عمل اين مسئله به فاکتور هايی همچون همکاری کامل بيمار در دادن شرح حال (حتی ريزترين مسائل) و عدم مخفی‌کردن خصوصيات جسمی‌و اخلاقی، دقت و تجربه و علم بالای هوميوپات، میزان استفاده بیمار از داروهای شیمیایی و اعمال جراحی، سن و سال، شرایط زندگی و کار و تغذیه بیمار و ... نیز بستگی دارد.

در مورد بيمارانی که داروهای شیمیایی بسياری استفاده می‌کنند (به‌خصوص داروهای کورتون‌دار نظير پردنيزولون، دگزامتازون و ... روند درمان سخت می‌شود که بايد بسته به شرايط اقدام به درمان نمود.

 

وضعيت هوميوپاتی در جهان

هوميوپاتي در حال حاضر دومين طب از نظر وسعت بيماران تحت پوشش در جهان است و ميليون‌ها نفر در سراسر جهان براي درمان نزد هوميوپات‌ها مراجعه مي‌نمايند. در انگلستان بيش از 50% پزشكان بيماران خود را در صورت لزوم نزد پزشكان هوميوپات ارجاع مي‌دهند، در فرانسه بيشترين فروش داروها براي سرماخوردگي و آلرژي مربوط به داروهاي هوميوپاتي مي‌باشد. در هندوستان بيش از صدهزار پزشك هوميوپات فعاليت مي‌كنند. هوميوپاتي در بيش از 40 كشور جهان شناخته شده است و روز به روز بر طرفداران اين علم افزوده مي شود. اكثر كشورهاي اروپايي بخصوص انگلستان، آلمان، فرانسه، كشورهاي آمريكايي همچون كانادا، ايالات متحده، آرژانتين و حتي كشورهاي افريقايي همچون غنا و افريقاي جنوبي همگي شاهد گسترش هوميوپاتي هستند. سازمان بهداشت جهاني (WHO) با حمايت از هوميوپاتي از كشورهاي عضو در جهت ارتقای هر چه بيشتر جايگاه اين طب كمك مي‌نمايد.

در ايران نيز هوميوپاتي تقريبا از 12 سال قبل به همت اساتيدي همچون دكتر ناصري و دكتر ميرزازاده و تشكيل كلاس‌هاي درس در دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد تهران آغاز شد. در حال حاضر انجمن هوميوپاتي ايران با بيش از 100 عضو رسمي فعاليت خود را از 4 سال قبل آغاز نموده است. هوميوپاتي از نظر وزارت بهداشت و درمان ايران به رسميت شناخته شده است و پزشكان هوميوپات با رعايت ضوابط مي‌توانند درمان بيماران را انجام دهند.

از ۲۰۰ سال قبل که هوميوپاتی متولد شد ، بسياری ازمردم سطوح بالای اجتماعی در اروپا از افراد خانواده های سلطنتی گرفته تا نخبگان تحصيلکرده و هنرمندان مشهور همواره پشتيبان هوميوپاتی بوده اند.جای تعجب نيست که يکی از گرانترين نقاشی هايي که تا به حال فروخته شده است تصوير يک پزشک هوميوپات (Dr Gachet ) است که توسط بيمار و دوست وی ، ونسان ون گوگ نقاشی شده است. به نظر می‌رسد که اگر چه هوميوپاتها از داروهای بسيار کم ( دوز دارو) و بسيار ارزان قيمت برای درمان استفاده می‌کنند اما مردم حاضر هستند برای تصوير هوميوپاتها قيمت زيادی را بپردازند!!!. در اين مورد نقاشی دکتر گچت به قيمت 8۲.5$ Million دلار فروخته شده است. هوميوپاتی اينک با سرعتی زياد در سراسر جهان در حال گسترش می‌باشد.

 

مشاهیر و بزرگان مرتبط با هومیوپاتی

بسیاری از مشاهیر و بزرگان جهان از طرفداران پروپاقرص هومیوپاتی بوده و هستند. از آن جمله:

مشاهیر ادبیات: مانند مارک تواین، گوته، چارلز دیکنز، رابیندرانات تاگور

بزرگان ورزشی: دیوید بکهام (فوتبال)، مارتینا ناواراتیلووا (تنیس)، بوریس بکر (تنیس)، نانسی لوپز (گلف)

فیزیکدانان و دانشمندان: چارلز داروین (طبیعی دان مشهور)، بر اساس نوشته های خود بدون درمان هومیوپاتی قادر به اتمام کتاب معروف خود «منشا گونه ها Origin of species» نبود. امیل آدلف وان برینگ (پزشک و بنیانگذار ایمونولوژی)، آگوست بایر (پزشک، بنیانگذار روش بیحسی نخاعی)

هنرپیشگان معروف: جان وین، شر (Cher)، ماری پریسلی، داگلاس فیربنکس

نوازندگان معروف: فردریک شوپن، تینا ترنر، پل مک کارتنی، جرج هریسون

هنرمندان و نقاشان معروف: ونسان ون گوگ، کلاد مونت، کارل لاگر فیلد، سیندی کرافورد

سیاستمداران و فعالان حقوق بشر: مهاتما گاندی، فلورانس نایتینگل، محمد ایوب خان (رئیس جمهور پاکستان)، آبراهام لینکلن و کلینتون (روسای جمهور امریکا) به طور مستمر از درمان هومیوپاتی استفاده میکرده اند، کارل کارستنز (رئیس جمهور آلمان)، تونی بلر، پرنس چارلز ولیعهد انگلیس و ...

جالب آنکه خاندان سلطنتی انگلستان و بویژه پرنس چارلز از طرفدارن پرو پا قرص هومیوپاتی هستند و در مطبوعات مقالات متعددی دراین باره به چاپ رسیده است. میتوانید به دو مقاله نمونه زیر مراجعه نمایید:

http://news.bbc.couk/1/hi/health/4179954.stm

http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2006/05/23/ucharles.xml

برای مشاهده فهرست نسبتا کاملی از مشاهیر میتوانید به نشانی (www.homeopathicrevlution.com) زیر مراجعه نمایید.

 

 

 

كلام آخر

هوميوپاتي اميدي دوباره به درمان را به ميليون‌ها بيمار در سرتاسر جهان بازگردانده است و آنجا كه طب كلاسيك از پاسخ به بيماران ناتوان مي‌ماند و توصيه‌اي جز داروهاي تسكين‌دهنده ( و نه شفادهنده) ندارد، هوميوپاتي با نگرشي ديگر به بيمار و بيماري، تجربه سلامت را بار ديگر به دردمندان نشان مي‌دهد.

دكتر زهرا نور بخش

 

References:

http://fhbehnam.persianblog.com

http://www.dr-taban.com

http://www.bbc.com

http://www.telegraph.co.uk

http://www.homeopathicrevlution.com

http://www.ctchdubai.com

 

شناخت بیماریها و اصطلاحات پزشکی

كندروما (chondroma)

تومور خوش خيمي است كه از غضروف سر چشمه ميگيرد. از نظر راديولوژي هنگاميكه تومور قسمت مركزي استخوان را در بر ميگيرد،ظاهرا شبيه به كم شدن دانسيته در آن نقطه ميباشد. اگر تومور در قسمت كورتكس استخوان ايجاد شود باعث نابودي كورتكس شده و سايه هايي در نسوج نرم اطراف ديده ميشود . كندروماي منفرد خيلي نادر است و اگر ديده شود فقط در فالانژها روئيت ميگردد.

 

هيرشپرونگ (hirschpruung,s  disease)

فقدان نرون (neuron) در ديواره روده ها كه بطور تیپیک در كولون اتفاق مي افتد به بيماري هيرشپرنگ معروف است . فقدان نرون در اين قسمتها از شل شدن كولون و حركات دودي آن جلو گيري كرده ،باعث انقاض و گشادي وسيع سيگوموئيد ميگردد.  بيماران مبتلا به اين بيماري داراي يبوست مزمن و انسداد روده ميباشند. در بعضي از بيماران اتساع بيش از حد كولون در قسمت زاويه طحال ممكن است ديافراگم را بطرف بالا رانده و باعث دشواري تنفس گردد.

 

آشالازي (achalasia)

آشالازي ناهنجاري عصبي- ماهيچهاي مري ميباشد كه در آن عملكرد اسفنكتر تحتاني مري در قسمت ديستال مختل شده باعث شل شدگي و اختلال در بلع ميشود . قسمت ديستال مري به تنهايي ظاهر منقار ( beaked appearance) مانندي بوجود ميآورد . چون قسمت ديستال مري در اثر فشار زياد باز ميشود لذا غذاي باقيمانده در اين قسمت را حتي در كليشه قفسه سينه نيز ميتوان روئيت نمود . محتويات مري به عنوان يك سيل آبي( water seal) عمل مينمايد لذا حبابهاي طبيعي گاز در معده وجود نخواهد داشت .

 

آمپيم (empyema)

وجود چرك در داخل يك اندام  توخالي ويا حفره اطلاق مي گردد. مثلا تجمع چرك در حفره پلورال  مصداق بارز آن ميباشد. 

استئوژنسيز ايمپر فكتا

استئوژنسيز  ايمپر فكتا( osteogenesis imperfecta ):

بيماري مادرزادي شديدي است كه با كاهش دانسيته استخواني بر روي سيستم اسكلتي نوزاد تاثير گذاشته، بعلت شكنندگي غير طبيعي، استخوانها دچار شكستگيهاي متعددي ميشوند. اين شكستگيها باعث انحراف اندامهاي فوقاني و تحتاني گشته و دارفيسم (dwarfism) يا كوتولگي بوجود ميآورد. بدليل غير طبيعي بودن بافت پيوندي اطراف استخوانچه هاي شنوايي(auditori ossicles) ممكن است مشكلات شنوايي نيز همراه اين بيماري بروز نمايد.

 

آكندرو پلازي (achondroplasia):

در اين بيماري غضروفها زودتر از معمول استخواني شده ورشد استخوانها متوقف ميشود در افراد مبتلا به اين بيماري تنه معمولي ولي دست وپا كوتاهتر از حد نرمال بوده داراي لوردوز كمر(lordosis) و پيشاني برجسته و ساق پاهايي كمان شكل(boww legs) دارند. اين بيماري از شايعترين علتهاي كوتولگي (dowrfism) ميباشد.

استئوپتروز(استخوان مرمريosteopetrosis & marble bone ):

بيماری است كه دانسيته استخواني غير طبيعي افزايش پيدا ميكند.فضاي مغز استخوان بتدريج كلسيفيه شده و باعث تنگي سوراخهاي كف جمجمه بيمار ميگردد. در عين داشتن دانسيته بيشتر ولي مقاومت استخوان كاهش مي يابد بيماري هاي ژنيتيكي مانند بيماري آلبرز شوانبرگ(albers schonberg) ميتواند يكي از علتهاي آن باشد .

 

پوكي استخوان

 

پوكي استخوان(استئوپروز) چيست؟

پوكي استخوان يا استئوپروز، عبارت از حالتيست كه در اثر تخريب بافت استخواني، توده‏اي استخوان كاهش يافته سرانجام به شكستگي استخوان منجر مي‏شود (تعداد و اندازه‏ي تيغه‏هاي استخواني بافت استخواني كاهش مي‏يابد).
توده‏ي استخواني هر فرد معمولاً در 30 تا 35 سالگي به بيشترين حد خود مي‏رسد. پس از اين سن، كم شدن توده استخوان به صورت يك روند طبيعي آغاز مي‏شود. در واقع با افزايش سن، مقدار استخواني كه تخريب مي‏شود، بيشتر از مقداري است كه ساخته مي‏شود. اگر بتوانيم ساختمان داخلي بافت استخواني را با ميكروسكوپ ببينيم، در حالت طبيعي، شبيه كندوي عسل است كه با تخريب بافت استخواني در اين كندو اندازه‏ي فضاهاي خالي بزرگتر مي‏شود و به عبارتي پوك‏تر مي‏شود. بدين ترتيب، استخوانها نازك و شكننده مي‏شوند، به حدي كه به راحتي و حتي به خودي خود مي‏شكنند.(مخصوصاً در ناحيه سر استخوان ران كه در گودي استخوان لگن جا دارد، ستون مهره‏ها و مچ دست). زمان يائسگي عامل خطر ديگري براي پوكي استخوان است، بطوريكه بعضي، عملاً پوكي استخوان را فقط بيماري دوران يائسگي مي‏دانند. هنگام يائسگي، مقدار هورمون (استروژن) در بدن زنان خيلي كم مي‏شود. پايين آمدن اين هورمون در خون، از دست دادن (استحكام) استخوان و پوكي آن را سبب مي‏شود. پوكي استخوان، بيماري خاموش نيز ناميده مي‏شود، زيرا ممكن است شما متوجه هيچ علامتي نشويد. طي سالها ممكن است استخوانهايتان را از دست بدهيد، اما ندانيد كه پوكي استخوان داريد، تا زمانيكه ناگهان يكي از استخوانهايتان بشكند. بعضي مواقع، وجود برخي از بيماريها مثل پركاري تيروئيد، كم كاري غدد جنسي، آرتريت روماتوئيد، يا مصرف بعضي از داروها مثل كورتن و لووتيروكسين باعث كم شدن قدرت استخوانها و در نتيجه پوكي آنها مي‏شود. 

انواع استئوپروز

استئوپروز شامل دو نوع است که نوع اول آن چهره بیماری مانند سندرم کوشینگ است و

استئوپروز نوع دوم بیماری خاموشی است وابسته به هورمونها  که در آن طی یک فرایند استخوانها ترد و مستعد شکستگی میشوند.

ساختار استخوانهای بدن تحت تاثیر تعادل بین مواد معدنی و هورمونهایی است که جذب مواد معدنی را کنترل میکند.هورمونها بین حذف استخوانهای قدیمی وساختن استخوانهای جدید تعادل برقرار میکنند.استروژن در متابولیسم استخوان نقش دوگانه ای دارداز طرفی جذب کلسیم استخوان راافزایش می دهد واز طرف دیگراز دست رفتن کلسیم استخوان را محدود میکند. در این بیماری برداشت کلسیم از استخوانها جهت مصرف در اعمال اصلی بدن بیشتر از میزان نشست کلسیم در استخوانها است.

این بیماری اگر طی برنامه های  اسکرینینگ تشخیص داده نشود به صورت کاملا بدون درد تا مرحله شکستگی استخوان بخصوص در ستون مهره ها مفصل هیپ وپروگزیمال بازووتیبیاو مچ دست پیش میرود. این شکستگیها به دنبال تروماهای کوچک که در افراد عادی هیچ مشکلی بوجود نمی آورد به وجود می آیند.

 با توجه به تغییرات شدید هورمونی در خانمهای مسن شیوع این بیماری در خانمهاچهار برابر آقایان است . شروع این بیماری در مردان از حدود چهل سالگی و پیشرفت سالیانه آن حدود سه درصد است. اما در خانمها روند این بیماری از سی سالگی شروع میشود واگر درمان نشود سالانه حدود هشت درصد از توده استخوانی را کاهش میدهد. به عبارتی اگر روند این بیماری کنترل نشود زنان در 60 سالگی 30 درصد از توده استخوانی خود را از دست میدهند  که کاهش توده استخوانی به این میزان برای ایجاد شکستگی کافی است.

با توجه به ماهیت این بیماری تعریف برنامه های بیمار یابی ضروری به نظر میرسد بر اساس یکی از این برنامه ها تمام مردان و زنان بالای 50سال که حد اقل یک ریسک فاکتور مهم دارند و تاکنون استئومتری انجام نداده اند باید در برنامه بیماریابی استئوپروز قرار داده شوند.

 

ریسک فاکتورهای مهم

1-سن بالای 65سال

2-کورتون تراپی بیشتر از سه هفته

3- دیابت نوع یک (وابسته به انسولین)

4- شکستگی کمپرسشن ستون مهره ها(یا کاهش ارتفاع ستون مهره ها بیشتر از یک اینچ)

5-مواردی که بیمار شکستگی هایی در اثر تروماهای کوچک داشته باشد

6-هیپر پارا تیروئیدیسم اولیه

7-سابقه استوپروز در خانواده(در 70 درصد موارد استئوپروز منشا ژنتیک دارد)

8-افراد مستعد زمین خوردن

9-کاهش دانسیته استخوانی در رادیوگرافی ساده قابل بررسی باشد (کاهش حداقل 30در صد از توده استخوانی در رادیوگرافی ساده قابل بررسی است)

10-یائسگی زودرس( قبل از 45سالگی )

11-هپارین تراپی مزمن

12اختلال هورمونهای جنسی در مردان

13-سندرم سوء جذب

فاکتور های زیر البته با درجه اهمیت کمتر در ابتلا به این بیماری موثر میباشند آرتریت روماتویید-

سابقه هیپر تیروئیدیسم-رژیمهای کم کلسیم-مصرف دخانیات- الکلیسم- مصرف زیادکافئین (مصرف نمک و کافئین زیاد باعث دفع کلسیم از طریق ادرار میشود )کم تحرکی(تشکیل و جذب استخوان در پاسخ به نیروهای مکانیکی وارد به استخوان تحریک میشود)-وزن کمتر از57کیلوگرم- کاهش وزن بیشتر از ده درصد وزن بیست وپنج سالگی –حاملگی های متعدد-مصرف داروهای ضد اسید حاوی آلومنیوم وبرخی دیورتیک ها.

استئومتری

روشهای متعددی تاکنون جهت سنجش تراکم استخوان به کار برده شده است اما از آن میان دو روش اولتراسوند (ULTRASOUND)وروشی با استفاده از اشعه ایکس که به اختصار DEXAنامیده میشود کار برد وسیعتری دارند(DUAL ENERGY X-RAY ABSORBITOMETRY) اما روش DEXAبه خاطر مزایایی از قبیل دقت بالا(خطای کمتر از یک درصد). سهولت استفاده از سوی محافل علمی و تحقیقاتی به عنوان روش GOLD STANDARD معرفی شده است

روش اولتراسوند:

در این روش زمان عبور یک پالس اولترا سوند از استخوان پاشنه پایا مچ دست بیمار با زمان عبور همان پالس از بافت نرم با همان ضخامت مقایسه می شود پس از انجام محاسبات توسط دستگاه  فاکتوری به نام NET TIME DELAYیا به اختصارNTDبه دست می آید که از طریق آن میتوان ترکم مواد معدنی (استخوان)در مسیر انتقال موج اولتراسوند را محاسبه کرد.

این روش نسبت به روش DEXAدقت کمتری دارد وفقط از طریق اندامهایی مانند مچ پا ومچ دست قابل انجام است

روش DEXA:

دستگاه مورد استفاده در این روش شامل یک ژنراتور اشعه ایکس در زیر تخت وقسمت دتکتورها در بالای تخت میباشد که بیمار روی تخت بین این دو قسمت قرار میگیردو از طریق اندامهایی مانند مفصل هیپ یا ستون مهره ها استئومتری انجام میشود. دستگاه های کوچکتر قابل حمل هم ساخته شده اند که از طریق اندامهایی مانند مچ دست انگشتان یا پاشنه پا استئومتری انجام میشود(البته با دقت کمتر).

در این روش دو موج اشعه ایکس یکی با انرژی پایین ودیگری با انرژی بالا به عضو مورد نظر تابیده میشود و در طرف دیگر یک گیرنده (دتکتور)میزان اشعه عبوری از عضورا محاسبه میکند با توجه به اینکه تغییر در  انرژی اشعه ایکس یا تغییر عدد اتمی بافت باعث تغییر در میزان جذب اشعه ایکس میشود(میزان جذب اشعه در بافت با عدد اتمی بافت نسبت مستقیم وبا انرژی فوتونهای اشعه ایکس نسبت عکس دارد) میتوان انرژی پرتو را طوری انتخاب کرد که در بافت نرم یا در بافت حاوی مواد معدنی (استخوان)جذب بیشتری داشته باشدپس از محاسباتی که توسط دستگاه انجام میشود فاکتوری به نام دانسیته مواد معدنی استخوان(BONE MINERAL DENSITY) یا به اختصار BMDبدست می آید که از آن در تفسیر نتیجه آزمون استفاده میشود.درپایان دو شاخص به نامهای T-SCOREبرای بالغین وZ-SCOREبرای کودکان بیان میشود

T- SCORE

این شاخص از مقایسه توده استخوانی بیمار با یک فرد سالم و همجنس او در سنی که در وضعیت حد اکثر توده استخوانی می باشد(30تا35سال)بدست می آید.اگر این شاخص بزرگتر از یک باشد نتیجه استئومتری نرمال گزارش میشود. اگر بین 1- تا 5/2- باشد فرد دچار استئوپنی است(OSTEOPENIA)و اگر این شاخص کمتر از 5/2- باشد برای بیمار تشخیص استئوپروز داده میشود (OSTEOPROSIS)البته برای واضح تر بودن نتیجه آزمایش کاهش توده استخوانی بیمار بصورت درصد هم بیان میشود.

Z-SCORE

این شاخص از مقایسه توده استخوانی بیمار با متوسط افراد همسن و همجنس خود بدست می آید در محاسبات استئومتری  کودکان از این شاخص استفاده می شود.

میزان پرتو گیری بیمار

در حالی که پرتوگیری هر فرد از محیط (پرتوگیری زمینه)در یک هفته حدود دو میلی رم است مقدار پرتوگیری در یک آزمایش استئومتری به روش DEXAحدود 2/0میلی رم یا معادل1/0 پرتوگیری حاصل از انجام رادیوگرافی استاندارد قفسه صدری است.

محدودیت های روش DEXA

این روش در بیمارانی که دفورمیتی ستون فقرات یا پروتز در مفصل هیپ یا ستون مهره ها دارند دقت کمتری دارد و در زنان حامله با ملاحظات خاص انجام میشود.

جلوگیری از پدیده پوکی استخوان

می توان با روش های بسیار ساده ای خطر پوکی استخوان را کاهش داد:

1. با اطلاع از وضعیت استخوان ها به ویژه در خانم ها دردوران نزدیک به یائسگی، به وسیله مشورت با پزشک، به کار بردن روش تشخیص مناسب و در صورت نیاز تجویز دارو های ویژه می توان از پیشرفت بیماری و عوارض حاصل از آن پیش گیری کرد.

2.تغذیه مناسب ، از روشهای موثر برای پیش گیری پوکی استخوان است. غذای انسان باید محتوی پروتئین ، املاح کافی و ویتامین های لازم باشد، تا روند پوکی استخوان کندتر شود. بهترین منبع کلسیم و پروتئین، شیر، پنیر، ماست و غذاهای دریایی به ویژه ماهی است.

کلسیم یکی از اجزای سازنده استخوان است وغذای روزانه هر فرد بالغ ، باید حداقل حاوی 1000 تا1200 میلی گرم کلسیم باشد. البته این مقدار در زنان باردار ، شیرده، یائسه ، افراد مسن و بچه ها بیشتر بوده و بین 1500تا2000 میلی گرم است . همان طور که گفته شد، فرآورده های لبنی مانند شیر، ماست، کشک، قره قوروت، پنیر از منابع مهم و بسیار خوب کلسیم اند . سایر منابع حاوی کلسیم عبارتند از: سبزیجات برگ سبز ، کلم پیچ، شلغم، هویج، پرتقال ، انگور، توت فرنگی، خرمالو، زیتون، جعفری، اسفناج، کرفس، کشمش، بادام، پسته، گردو، حبوبات و غذاهای دریایی مانند ماهی به ویژه ماهی تن، کیلکا و ساردین.

در زیر به مقادیر تقریبی کلسیم در بعضی از مواد ذکرشده اشاره می شود:

 

نوع ماده غذایی	مقدار ماده غذایی	مقدار کلسیم به میلی گرم
شیر کم چرب	یک لیوان	290
ماست کم چرب	یک لیوان	415
پنیر	30 گرم	150
کشک	100 گرم	430
پسته	100 گرم	140
ماهی کنسرو شده با روغن	100 گرم	354
ماهی کنسرو شده بدون روغن	100 گرم	437
اسفناج	100 گرم	93
پرتقال	یک عدد	56
لوبیای خشک خام	100 گرم	144
انجیر خشک	5 عدد	126

 

پوکی استخوان یکی از مهمترین عوارض کاهش مصرف کلسیم است و در صورت همراهی با عواملی مانند:کمبود ویتامینC، کمبود ویتامین D، درمان با استروئیدها (کورتون)، بی حرکتی و... برشدت آن افزوده می شود. پس بیاییم با رعایت نکات زیر حافظ سلامتی استخوان ها وجلو گیری از پوکی استخوان خود ، در سن میانسالی و پیری باشیم.

الف.  هم اکنون که مقدار نیاز روزانه کلسیم خود را می دانید، سعی کنید به میزان لازم از مواد حاوی کلسیم در روز استفاده کنید، تا دچار کمبود میزان کلسیم نشوید. این ذخیره سازی به ویژه در دهه دوم و سوم بسیار پر اهمیت است. در صورتی که نمی توانید مقدارلازم کلسیم را از فرآورده های غذایی طبیعی تهیه کنید ، برای جلوگیری از این بیماری نا خوشایند، سفارش می شود، به مصرف ترکیبات مکمل غذایی موجود در بازار بپردازید.

ب.  ویتامین D برای سلامتی استخوان ها وجذب کلسیم لازم وضروری است. بنابراین زمانی را در بیرون از منزل بگذرانید، تا آفتاب بتواند پوست را برای ساختن ویتامین Dتحریک کند.

ج. به طور منظم ورزش کنید. استخوان های اطفال با ورزش کردن ، محکم می شوند و رشد طبیعی خواهند داشت. البته افراد بالغ نیز باید تحرک کافی داشته باشند. استراحت و عدم تحرک باعث تحلیل بافت استخوانی می شود. بهترین، مفید ترین و کم خرج ترین ورزش برای انسان های بالغ و به ویژه افراد مسن پیاده روی است. توجه داشته باشید که ورزش های تحمل وزن مثل پیاده روی نقش مهمی در رسوب کلسیم در استخوان ها دارند. ورزش هایی که فشار و تحمل استخوانی ندارند، کمتر از ورزش های تحمل وزن در این مسئله اثر مثبت دارند.

د. ازمصرف مواد افزایش دهنده  پوکی استخوان مانند سیگار ، قهوه  فراوان و ... خودداری کنید.

ه.  جایگزینی هورمون های زنانه ، در خانم های یائسه زیر نظر پزشک می تواند مانع پوکی استخوان زودرس شود.

درمان پوکی استخوان

اگر پس از سنجش تراکم استخوان، معلوم شد که مبتلا به پوکی استخوان هستید، با نظر پزشک خود می توانید تحت درمان های زیر قراربگیرید: درمان های متفاوتی هم اکنون برای پوکی استخوان وجود دارد که هر کدام با توجه به شرایط بیمار برای وی انجام می گیرد. از جمله تجویز ترکیبات حاوی کلسیم و ویتامینD، تجویز ترکیبات فلوراید و دارو های کاهنده سرعت پوکی استخوان مانندEtidronale &Alendronale و... که تمام موارد ذکر شده بسیار پر خرج و گران هستند و تنها موارد اول یعنی کلسیم و ویتامینD قابل دسترس تر، کم هزینه تر و برای عموم قابل استفاده تراست.

در نهایت در نظر داشته باشید که تغذیه مناسب سرشار از کلسیم و پروتئین، فعالیت و دوری ازعدم تحرک و انجام ورزش های مناسب از زمان کودکی و نوجوانی، بهترین و کم خرج ترین توشه و روش پیشگیری برای جلوگیری از پوکی استخوان است.

توصیه طلایی

مصرف روزانه نیم لیتر شیر 50 درصد نیاز افراد بالغ به پروتئین و 100 درصد نیاز افراد به کلسیم را برآورده می کند.

 

محسن رشيد آبادي- كارشناس راديولوژي